MEDIA DRUKOWANE

Pojawienie się mediów drukowanych znacznie ułatwiło akumulację i rozpowszechnianie danych o świecie naturalnym i społecznym. Po­zwoliło też na rozwinięcie standardowych systemów klasyfikacji, re­prezentacji i praktyki. Niektóre z wczesnych drukarń specjalizowały się w produkcji tekstów medycznych, z anatomii, botaniki, astronomii, geografii, matematyki itp., błisko współpracując z profesorami odpowied­nich wydziałów uniwersyteckich w przygotowywaniu prac naukowych. Druk stworzył nowy przepływ danych, tablic, map i teorii, umożliwiając ich konsultację oraz wymianę poglądów i doświadczeń naukowców z całej Europy. We wczesnym okresie swej działalności wydawnictwa drukowały także wiele pozycji popularnonaukowych, poradników prak­tycznych i almanachów, które rozchodziły się w sporych nakładach. Almanachy zawierały między innymi standardowe tabele służące do obliczania kosztu towarów, przeliczania wag, miar oraz systemów monetarnych, obliczania odległości i czasu przejazdu. Były bardzo popularne wśród kupców i przedsiębiorców, zapewniając im wskazówki służące prowadzeniu handlu poza bezpośrednim miejscem ich działalno­ści. Podręczniki i poradniki praktyczne zawierały wskazówki z wielu dziedzin, począwszy od odpowiednich manier, poradników moralizują- cych, dotyczących form języka i przemówień, skończywszy na metodolo­gii prowadzenia biznesu. Bardzo duży sukces odniosła praca De Civiliłate Morum Puerilium Erazma z Rotterdamu, która nie była niczym innym jak kodeksem zachowań i skupiała się na metodach wychowywania dzieci. Szacuje się, że z początkiem XVII stulecia w obiegu było już co najmniej 47 000 egzemplarzy tej pracy wydanej po raz pierwszy w 1530 r. w Bazylei. Została ona przetłumaczona na wiele języków lokalnych, a nawet pojawiły się oparte na niej imitacje i plagiaty

Brak komentarzy

WAŻNE KONSEKWENCJE

Skoro druk tak bardzo przyczynił się do rozpowszechnienia protes­tantyzmu i rozłamu w chrześcijaństwie, miał również ważne konsekwen­cje dla innych aspektów nowożytnej kultury europejskiej. Choć spora część ksiąg wydawanych przez pierwsze drukarnie miała charakter religijny, nie brakowało edycji autorów klasycznych — Wergiliusza, Owidiusza, Cycerona i innych. Rosnąca dostępność dzieł klasycznych zwiększyła zainteresowanie starożytnością, które dawało się zauważyć we Włoszech już od XII w. Rozprzestrzenienie się humanizmu włoskiego na Europę Północną bez wątpienia zawdzięczamy drukarzom, wydawcom i tłumaczom, którzy przyjęli na siebie rolę pośredników, a sam druk umożliwił uczonym podjęcie prób ustandaryzowania tekstów starożyt­nych do stopnia, jaki nie byłby możliwy w czasach, gdy każdy tekst musiał być przepisywany ręcznie. Uczeni poświęcili się przygotowaniu kryty­cznych opracowań tekstów klasycznych, które następnie były kopiowane. Dzięki możliwości reprodukowania i zachowywania druku praca czter­nastowiecznych humanistów mogła stać się czymś więcej niż tylko umiejscowionym i efemerycznym wznowieniem zainteresowania myślą klasyczną.

Brak komentarzy

PALENIE KSIĄŻEK

Gdy papież potępił prace Lutra, monarchowie wielu krajów wydali edykty nakazujące spalenie wszystkich jego książek. We Francji dekret królewski z 18 marca 1521 r. nakazywał parlamentowi upewnienie się, czy nie wydano żadnej pozycji, która nie została oznaczona znakiem Uniwersytetu Paryskiego, a 13 czerwca 1521 r. parlament nałożył embargo na druk i sprzedaż pism, które nie zostały najpierw zaakceptowane przez Uniwersytecki Wydział Teologiczny. Dekrety i embarga nie przyniosły jednak oczekiwanego efektu. Wielu drukarzy przenosiło swoje przedsiębiorstwa poza granice Francji, do miast takich, jak Antwerpia, Strasburg czy Bazylea, i tam drukowało materiały przeznaczone do tajnego rozprowadzania we Francji. Powstały nawet nielegalne organizacje, specjalizujące się w dys­trybucji tych materiałów. W1534 r. po „affaire des placards” (z fr. sprawa obwieszczeń) podjęto nowe próby ograniczenia handlu zakazanymi książkami, a Franciszek I rozkazał wykonanie serii spektakularnych egzekucji, podczas których palono na stosach drukarzy i sprzedawców nielegalnej literatury. Mimo to handel trwał. Istniało zbyt wiele wydaw­nictw i dróg transportu książek przez granice, by handel nimi mógł być efektywnie kontrolowany przez dekrety papieskie lub królewskie.

Brak komentarzy

TEZY LUTRA

Nie ułega także wątpliwości, że to właśnie nowe techniki drukarskie odegrały fundamentalną rolę w rozpowszechnianiu idei Lutra i innych reformatorów. Dziewięćdziesiąt pięć tez Lutra, które zawisły na drzwiach kościoła Augustynów w Wittenberdze 31 października 1517 r., szybko przetłumaczono na wiele języków lokalnych, wydrukowano w postaci broszur i rozprowadzono. Obliczono, że potrzeba było dwóch tygodni, by tezy te stały się ogólnie znane w Niemczech, a miesiąca, by efekt ten osiągnąć w całej Europie.  Kazania i traktaty Lutra pub­likowane w wielu edycjach zyskały ogromną popularność. Jego pamflet Do szlachty chrześcijańskiej narodu niemieckiego wydany 18 sierpnia 1520 r. sprzedał się w liczbie 4000 egzemplarzy w czasie trzech tygodni; w ciągu następnych dwu lat ukazało się 13 wydań.  Nastapiło to na krótko przed tym, jak niektóre miasta próbowały zakazać jakiejkolwiek literatury związanej z rewolucją protestancką. 

Brak komentarzy

SYSTEM CENZURY

W 1501 r. papież Aleksander VI próbował ustanowić bardziej rygorystyczny i pełniejszy system cenzury, zabraniając drukowania jakichkolwiek książek bez autoryzacji władz kościelnych. Ponieważ liczba zakazanych pozycji wciąż rosła, Kościół opublikował Indeks librorum prohibitorum, obwieszczony po raz pierwszy w 1559 r. Był on wciąż uaktualniany i w efekcie przetrwał przez prawie 400 lat. Ze względu na dużą liczbę interwencji władz kościelnych i politycznych w drugiej połowie XV i XVI w. ich skuteczność była dosyć mizerna. Drukarze wynajdywali niezliczone sposoby, aby uniknąć cenzury. Książki zakazane w jednym mieście drukował inny ośrodek, a następnie kupcy i handlarze przemycali je do miast, w których nie wolno było ich drukować. Cenzura okazała się czynnikiem stymulującym handel nielegalnymi książkami. 

Brak komentarzy